မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရားမဝင်ကုန်သွယ်မှု အခြေတည်နေခဲ့သည်မှာ ဆယ်စုနှစ်များစွာကြာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ စီမံကိန်းစီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံး ခဲ့သည့်ခေတ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် မှောင်ခိုကုန်သွယ်မှု ခေါ် တရားမဝင်ကုန်သွယ်မှုသည် ခေတ်စနစ်များ ပြောင်းခဲ့ပြီးသည့် နောက်တွင်လည်း  ပျောက်ကွယ်မသွားဘဲ ဆက်လက်ရှင်သန်နေဆဲ ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့တရားမဝင်ကုန်သွယ်မှု အညွှန်းကိန်းတွင် နိုင်ငံ ၈၄ နိုင်ငံအနက် မြန်မာနိုင်ငံက  အဆင့် ၈၂ ဖြစ်သည်။  မြန်မာအောက်မှ  နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံမှာ အီရတ်နှင့်  လစ်ဗျားတို့ ဖြစ်ရာ မိမိတို့နိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို မှန်းဆကြည့်နိုင်သည်။

မိမိတို့နိုင်ငံတွင် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ ကူးစက်မှုနှုန်း သုံးရာခိုင်နှုန်း အောက်သို့ ရောက်ရှိလာသည်မှာ  ရက်သတ္တနှစ်ပတ်ခန့် ရှိလာပြီ ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ   ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့်  ဌာနဆိုင်ရာ များ၏   ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုများ၊  လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့များ၏ ကူညီပံ့ပိုးမှုများအပြင်     ပြည်သူလူထု၏    စည်းကမ်းလိုက်နာမှု ကောင်းမွန်ခြင်းတို့၏  ရလဒ်ပင်ဖြစ်သည်။ တစ်ဦးချင်း လွတ်လပ်မှု ကို ဦးစားပေးပြီး   ကူးစက်မြန်ကပ်ရောဂါနှင့်  စပ်လျဉ်း၍ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုတို့ အားနည်းသည့်နိုင်ငံတို့တွင်  ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးသည့် နိုင်ငံဖြစ်စေကာမူ ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုက  မြင့်မား နေဆဲဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် ဘာသာရေးလွတ်လပ်မှုရှိသည့်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဥပဒေများနှင့်   မဆန့်ကျင်ပါက၊  တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများနှင့် အခြားဘာသာ သာသနာများကို ထိခိုက်နစ်နာမှုမရှိပါက မိမိတို့ ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာ သာသနာကို လွတ်လပ်စွာ ဆောင်ရွက်ခွင့် ပြုထားသည့်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသားအများစု ကိုးကွယ် သည့် ဗုဒ္ဓဘာသာ  သာသနာနှင့်တကွ   ခရစ်ယာန်၊ အစ္စလာမ်၊ ဟိန္ဒူဘာသာ သာသနာတို့အပြင် နတ်ကိုးကွယ်သော ဘာသာ တို့ကိုပါ အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ဘာသာ သာသနာများကို တတ်နိုင်သမျှ ကူညီစောင့်ရှောက်မည် ဟုလည်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။

“ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား ဆေးတစ်ပါး” ဟူ၍   ပညာပေးလှုံ့ဆော် လျက်ရှိရာ  နေ့စဉ်ပုံမှန်အားကစားလှုပ်ရှားမှုတစ်ခုခုကို  အချိန် အနည်းငယ်ပေးပြီး ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့်  အကျိုးရလဒ်ကြီးမားစွာ ရရှိနိုင်ကြစေရန်ပင်ဖြစ်သည်။   တစ်နေ့လျှင်  နာရီဝက်နှုန်းဖြင့် တစ်ပတ်လျှင် ငါးရက် ချွေးထွက်မောပန်းပြီး နှလုံးခုန်နှုန်း မြန်လာ သည်အထိ အားကစားလှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ကြခြင်းဖြင့် အသက်ကြီး လာချိန်တွင် ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုကို  ထိန်းသိမ်းနိုင်ကာ  ဇရာကို နှေးကွေးသွားစေမည်ဖြစ်သည်။

“လွတ်လပ်ရေးဟူသည် လွယ်လွယ်နှင့်ရသည့်အရာ မဟုတ်”ဟူ၍ လူကြီးသူမများက ဩဝါဒပေးလေ့ရှိကြသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာ နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ကဲ့သို့   ဗြိတိသျှကိုလိုနီဘဝဖြင့်  ရာစုနှစ်နှင့် ချီ၍   ကျရောက်ခဲ့ရသည့် နိုင်ငံများမှ မျိုးဆက်သစ်များကို သတိပေး ကြခြင်းဖြစ်သည်။ သူ့ကျွန်ဘဝကို မမီ၊ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု များကိုမသိ၊  လွတ်လပ်ရေး၏  တန်ဖိုးကို  နားမလည်သည့်အခါ     လွတ်လပ်ရေးခိုင်မြဲရန်   ထာဝစဉ်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်သွားကြ ရမည့် တာဝန်ဝတ္တရားအပေါ် လေးနက်မှုမရှိ ဖြစ်လာတတ်သည်။

အကြမ်းဖက်သမားများက လူနေရပ်ရွာများကို အကာအကွယ် အဖြစ်အသုံးချကာ အကြမ်းဖက်အဖျက်လုပ်ငန်းများ ပြုလုပ်ကြ ခြင်းက ၎င်းတို့အတွက် အကျိုးအမြတ်ထွက်သော်လည်း ပြည်သူ လူထုအတွက်   ထိခိုက်နစ်နာဆုံးရှုံးမှုများ   ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

ဒီမိုကရေစီရေးနှင့် စစ်အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်တော်လှန်‌ရေးဟူသော ခေါင်းစဉ်ကို တပ်ထားစေကာမူ အကြမ်းဖက်ဝါဒ၊ အကြမ်းဖက် လမ်းစဉ်တို့၏ လုပ်ရပ်များက တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ပို၍ ပေါ်လွင် ထင်ရှားလာနေသည်။ ဒလန်ရှင်းလင်းရေး၊ အစိုးရဒေါက်တိုင် များ သုတ်သင်ရေးဟူသော   ခေတ်ဟောင်းက    ဗကပတို့၏ လုပ်နည်းလုပ်ဟန်များကို အတုယူလုပ်ဆောင်ကာ အကာအကွယ် ကင်းမဲ့နေသည့် လက်နက်မဲ့ပြည်သူများအား တစ်ဦးတစ်ယောက် ချင်းမှသည် မိသားစုတစ်စုလုံး၊ အမျိုးသမီးကြီးငယ်များ၊ ကလေး များပါမကျန် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများကို အကြမ်းဖက်သမားများ က ကျူးလွန်ခဲ့ကြသည်။