၁၉၉၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာတွင် ဖော်ပြခဲ့သော ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ဖြင့် စာပေနယ်သို့ ကျွန်တော် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ရေးခဲ့သော ဆောင်းပါး၏ အမည်မှာ “လက်ကမ်း၍ကြိုပါမည်” ဟူ၍ဖြစ်၏။ မည်သူတို့ကို လက်ကမ်း၍ ကြိုခဲ့ပါသနည်း၊ မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းကို ဇောစေတနာရည်သန်၍ ရေးခဲ့ပါသနည်း ဆိုရပါမူ ဦးခွန်ဆာ ခေါင်းဆောင်သည့် MTA ခေါ် လွယ်မော်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အား ဖိတ်ခေါ်ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ တပ်မတော်သားဘဝဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့စဉ်က ဦးခွန်ဆာ၏ မွေးရပ်ဇာတိဖြစ်သော ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ နောင်လိုင်ကျေးရွာ၌ စခန်းထိုင်ခဲ့ဖူးသည်။

လှိုင်သာယာစက်မှုဇုန်က အထည်ချုပ်စက်ရုံတစ်ခုမှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ ကိုပြည့်၊ အင်းစိန်နဲ့ လှိုင်သာယာဆက်သွယ်ထားတဲ့ အောင်ဇေယျကြိုးတံတားအဆင်းအနီး ဖုန်းအလုခံလိုက်ရပါတယ်။ စက်ရုံက အချိန်ပိုဆင်းပြီးအပြန် ည ၉ နာရီဝန်းကျင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ညအချိန်မှောင်နေတာကြောင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အရပ်က လူနှစ်ဦးလာတာကိုသာ မြင်လိုက်ရပြီး မျက်နှာကိုလည်း သဲသဲကွဲကွဲမမှတ်မိ လိုက်ပါဘူး။

နိုင်ငံတော်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး သို့မဟုတ် စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးဟု အာဏာကြီးသုံးရပ် ပိုင်းခြားကျင့်သုံး ဆောင်ရွက်ကြပါသည်။ ဥပဒေသည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး၊ တည်ငြိမ်အေးချမ်းသာယာရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ခေတ်မီနိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်အရေးကြီးသောအရာဖြစ်ပါသည်။ ဥပဒေများသည် တရားမျှတမှု၊ မှန်ကန်မှု၊ ခေတ်နှင့်လျော်ညီမှုရှိသောအခါ နိုင်ငံနှင့် ပြည်သူများသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး ဥပဒေ၏အကာအကွယ်နှင့် အနှစ်သာရ အကျိုးကျေးဇူးများကို ခံစားရမည်ဖြစ်ပါသည်။

ပညာရေးဟာ အတိတ်ကာလတွေမှာ ဆရာဦးဆောင်တဲ့ပုံစံကို အဓိကထားခဲ့ပေမယ့် ယနေ့ခေတ်မှာတော့ AI (Artificial Intelligence) ဉာဏ်ရည်တုဆိုတဲ့ နည်းပညာအသစ်ရဲ့ ပါဝင်လာမှုကြောင့် ဆရာနဲ့ ကျောင်းသားတို့ရဲ့ သင်ကြားရေးလုပ်ငန်းစဉ်မှာ ရှည်လျားစွာတည်ရှိခဲ့တဲ့ ပုံသေစံနှုန်းတွေ လှုပ်ရှားသွားပြီး ပြောင်းလဲမှုအသစ်တွေကို ဖန်တီးပေးနေပါတယ်။ ဒီခေတ်ဆရာတွေအတွက် အဓိကမေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာတာကတော့ AI နည်းပညာက ပညာရေးဝန်ကို မည်သို့ပေါ့ပါးစေနိုင်မလဲ၊ တတ်သိနားလည်မှုကို မည်မျှအထိ မြှင့်တင်ပေးနိုင်မလဲ၊ ဒါ့အပြင် ပညာရေးတန်းတူညီမျှမှုကို မည်သို့ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်မလဲဆိုတဲ့ အချက်တွေပဲဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီကနေ ဆရာ - ကျောင်းသား- AI သုံးပွင့်ဆိုင် ပညာရေးနယ်ပယ်အသစ်တစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ပါတယ်။

နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းစာများတွင် မှုခင်းသတင်းနှစ်ပုဒ်ကို စိတ်မချမ်းမြေ့ဖွယ် ဖတ်ရှုလိုက်ရသည်။ တစ်ပုဒ်မှာ အငှားယာဉ်မောင်းကို သတ်ဖြတ်၍ မော်တော်ယာဉ် လုယက်ယူဆောင်မှုနှင့် တစ်ပုဒ်မှာ ဟိုတယ်တစ်ခုတွင် အမျိုးသမီးငယ်တစ်ဦးကို ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ်သည့် တရားခံများကို ဖမ်းဆီးရမိမှုတို့ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံပြီးလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝါးပေါက်ရောက်မှု တတိယအများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ သစ်တောဦးစီးဌာန၏ မှတ်တမ်းများအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝါးမျိုးစု ၇၅ မျိုး၊ ဝါးမျိုးစိတ် ၁၂၅၀ ခန့်ရှိသည့်အနက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝါးမျိုးစုနှစ်မျိုးနှင့် ဝါးမျိုးစိတ် ၁၀၂ မျိုးခန့် အလေ့ကျပေါက်ရောက် ရှင်သန်လျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။ ယင်းတို့အနက် ဝါးပိုးဝါး၊ ဝါးနက်၊ ဝါးဖြူ၊ ဝါးယား၊ သိုက်ဝါး၊ မျက်ဆန်ကျယ်၊ တင်းလယ်မဲ၊ တင်းဝါး၊ တစ်ပင်တိုင်ဝါး၊ ဝါးကောက်၊ ဝါးဖယောင်း၊ ကြသောင်းဝါး၊ မြင်ဝါး၊ ထီးရိုးဝါး၊ ကြခတ်ဖို၊ ကြခတ်မ၊ ဝါးမင်းနှင့် ခဲလံဝါးတို့မှာ စီးပွားရေး အရ ဈေးကွက်ဝင်သည့် ဝါးအမျိုးအစားများဖြစ်ကြသည်။

စုပေါင်းပိုင်အဆောက်အအုံဆိုင်ရာဥပဒေ (The Condominium Law) ကို (က) မြို့ပြနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းကို အထောက်အကူပြုစေရန်၊

ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ “ဆန်အိုးကြီး” ဟု တင်စားခံရသည်နှင့်အညီ စပါးကို အဓိကစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရာ ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာ့ဂုဏ်ဆောင် “ပေါ်ဆန်းစပါးမျိုး” များသည် ၎င်းတို့၏ ထူးခြားသော အရည်အသွေးကြောင့် ကျော်ကြားလှသော်လည်း လက်ရှိတွင် စပါးပြီးစပါး စိုက်ပျိုးမှုကြောင့် မြေဆီလွှာများ ပျက်စီးလာခြင်းနှင့်အတူ ပေါ်ဆန်းအရည်အသွေး ကျဆင်းလာခြင်းစသည့်စိန်ခေါ်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေကြရပါသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ပညာရေးစနစ်တွင် စာရိတ္တနှင့် ပြည်သူ့နီတိဘာသာရပ်သည် ကျောင်းသားလူငယ်များကို အကျင့်စာရိတ္တကောင်းမွန်ပြီး တာဝန်သိစိတ်ရှိသော နိုင်ငံ့သားကောင်းများဖြစ်လာစေရန် လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးသည့် အဓိကမဏ္ဍိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေခံပညာသင်ရိုးညွှန်းတမ်းသစ်တွင် စာရိတ္တနှင့် ပြည်သူ့နီတိကို အခြေခံအဆင့်များ၌ အဓိကဘာသာရပ်တစ်ခုအနေဖြင့် ထည့်သွင်းသင်ကြားလျက်ရှိသည်။

ရန်ကုန်မြို့ပြ၏ ဆောင်းညနေခင်းတွင် နေ၏အလင်းရောင်က မှိန်ဖျဖျသာရှိတော့သော်လည်း လမ်းမီးများကြောင့် အလင်းရောင်ကောင်းစွာရရှိနေသည်။ ညနေခင်း အလင်းရောင်အောက်ဝယ် မြို့ပြနေပြည်သူများသည် အသက်မွေးမှုလုပ်ငန်း တာဝန်များပြီးဆုံး၍ အိမ်အပြန်လမ်းဆီ ဦးတည်နေကြသည်။