အုပ်ချုပ်မှုစနစ် (Governance) ဆိုသည်ကို “ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းဖြစ်စဉ်နှင့် ချမှတ်ထားသော ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မှု ရှိ မရှိ လုပ်နည်းစဉ်” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှုနည်းလမ်း သို့မဟုတ် အုပ်ချုပ်မှုစွမ်းပကား” ဟူ၍လည်းကောင်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြသည်။ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ကို သမားရိုးကျမဟုတ်ဘဲ ကောင်းမွန်သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်လာစေရန်အတွက်မူ သမားရိုးကျမဟုတ်သော ကောင်းမွန်သည့်အုပ်ချုပ်ရေး (Good Governance) လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မည်သည့်နိုင်ငံနှင့်မဆို ချစ်ခင်ရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ ဆက်ဆံရာတွင် မိသားစုစိတ်ဓာတ်ဖြင့် ဆက်ဆံသည့်နိုင်ငံများ၊ အပြုသဘောဆောင် အကောင်းမြင်သည့် မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းနိုင်ငံများ၊ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် အကောင်းမမြင်သည့်နိုင်ငံများ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိကြသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ မည်သို့ရှိသည်ဖြစ်စေ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် နိုင်ငံအားလုံးအပေါ်တွင် ချစ်ခင်ရင်းနှီးစွာ မိတ်ဝတ်မပျက် ဆက်ဆံဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

PDF အမည်ခံ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များမှာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ မဲမသမာမှုရလဒ်များအရ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးအရ ဖြေရှင်းခြင်းမပြုဘဲ လက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက်သည့်နည်းလမ်းကို ရွေးချယ်ခဲ့ရာမှ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ပြီး မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေရန် CRPH နှင့် NUG အမည်ခံ အဖွဲ့ များ၏ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်မှုဖြင့် PDF အဖွဲ့များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှု ဗဟိုကော်မတီက NCA လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ၊ NCA လက်မှတ်မရေးထိုးရသေးသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ၊ NCA လက်မှတ်ရေးထိုးထားပြီး အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် NCA လမ်းကြောင်းမှ သွေဖည်နေသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအား လွတ်လပ်ပြီး ကြိုတင်ကန့်သတ်ချက်များမထားသည့် ဆွေးနွေးပွဲများ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ရန် အလေးအနက်ပြု ဖိတ်ခေါ်ကမ်းလှမ်းလိုက်ပြီဖြစ်သည်။

ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးကို ဧပြီ ၂၀ ရက်နေ့က နေပြည်တော်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးတော် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးခန်းမ၌ ပထမအကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ်ရာ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်က သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုသည့်အချိန်တွင် တိုင်းပြည်တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုရရှိရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရရှိရေးကို အလေးထား၍ ဦးစားပေးဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့မှုနှင့် တိုင်းပြည်စည်းစည်းလုံးလုံး ညီညီညွတ်ညွတ်နေကြရန်နှင့် အလုပ်လုပ်ကြရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်တို့ကို ပြန်လည်ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) ပုဒ်မ ၂၈၉ တွင် ရပ်ကွက် သို့မဟုတ် ကျေးရွာအုပ်စု၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို ရပ်ရွာက ကြည်ညိုလေးစားပြီး သိက္ခာသမာဓိရှိသည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးကို ဥပဒေနှင့်အညီ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးဆောင်ရွက်စေရမည်ဟူ၍ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာဆိုသည်မှာ နိုင်ငံ၏ အခြေခံအကျဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းကလေးများဖြစ်ကြပြီး ရပ်ရွာအုပ်ချုပ်ရေးဆိုသည်မှာလည်း ပြည်သူများနှင့် နေ့စဉ်တိုက်ရိုက်ထိတွေ့နေရခြင်းဖြစ်သည့်အလျောက် အရေးကြီးသည်။

အစိုးရအဖွဲ့သစ်စတင်တာဝန်ယူသည့် ပထမဆုံးရက် ၁၀၀ တွင် ထွက်ပေါ်လာသည့်ရလဒ်များက ယင်းအစိုးရ၏ စွမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းကို အကဲဖြတ်နိုင်သည်ဟုဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် ယင်းအဆိုသည် ဒီမိုကရေစီစနစ် အခြေတကျစွဲမြဲရှင်သန်နေပြီး နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးစသည့် အခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးပြီးသည့် နိုင်ငံများတွင် ပီပီပြင်ပြင်ဖြစ်နိုင်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံမျိုးအဖို့မူ လတ်တလောရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရမည့် အခက်အခဲများ၊ စိန်ခေါ်မှုများက ရက် ၁၀၀၀ စာမက ရှိနေသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ နိုင်ငံတော်သမ္မတက အစိုးရအဖွဲ့ရက်ပေါင်း ၁၀၀ နှင့်ပတ်သက်၍ ဦးစားပေးဆောင်ရွက်သွားမည့် ကိစ္စရပ်များကို ပြည်သူလူထုသိရှိစေရန် ထုတ်ဖော်ပြောကြားလိုက်ပြီ ဖြစ်သည်။

ယနေ့ကာလတွင် ပြည်သူအားလုံးခံစားနေရသည့်ဒုက္ခမှာ နေအပူရှိန်မြင့်မားလာမှုကြောင့် နေ့နေ့ညည အပူဒဏ်ခံစားရသည့်ဒုက္ခဖြစ်သည်။ နွေဥတုရာသီတွင် ဧပြီနှင့် မေလသည် သဘာဝအရ အပူရှိန်အပြင်းဆုံးကာလဖြစ်သော်လည်း ယခင်နှင့်မတူ တစ်မူထူးကဲသည့် ပူပြင်းမှုအရှိန်ကို သိသိသာသာခံစားနေရသည်။ ရာသီဥတုပူပြင်းမှုကြောင့် ပြည်သူများ စိတ်လက်မရွှင်လန်း ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို ခံစားကြရသည့်အပြင် အပူဒဏ်ကြောင့် ပြည်သူများကြားတွင် ကျန်းမာရေးအရ ထိခိုက်မှုများပါ ကြုံတွေ့နေရသည်။

၂၀၂၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့်အိမ်အကြောင်းအရာသန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၃၁ ရာခိုင်နှုန်း (၁၅ ဒသမ ၇ သန်း) သည် မြို့ပြများတွင် နေထိုင်ကြသည်ဟု သိရသည်။ မြို့ပြရာခိုင်နှုန်း အများဆုံးဒေသများမှာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ၆၈ ရာခိုင်နှုန်း၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ၃၄ ရာခိုင်နှုန်း၊ မွန်ပြည်နယ် ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် နေပြည်တော် ၃၅ ရာခိုင်နှုန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် ပြည်တွင်း၌ လူဦးရေရွှေ့ပြောင်းမှုများ တိုးပွားလာခဲ့ရာ လူ ၃ ဒသမ ၉ သန်းခန့်သည် ပြည်တွင်း၌ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာခဲ့ကြကြောင်းနှင့် အဓိကဦးတည်ရာဒေသများမှာ ရန်ကုန်မြို့နှင့်နေပြည်တော်တို့ဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင်လည်း အသားတင်ရွှေ့ပြောင်းနှုန်းများ အပေါင်းလက္ခဏာ ပြနေသည်ဟု ဆိုသည်။

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသွေးအရောင်စုံလင်သည့် လူမျိုးများနှင့် ယုံကြည်ချက်၊ ကိုယ်စီခံယူချက် မတူကွဲပြားသော ပြည်သူအများစုပေါင်းနေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်သူများလိုလားသည့် ဒီမိုကရေစီခရီးလမ်းကို ပုံဖော်လမ်းခင်း လျှောက်လှမ်းလျက်ရှိသည်။ ဒီမိုကရေစီခရီးလမ်းကိုလျှောက်လှမ်းရာတွင် နိုင်ငံတော်ကပြဋ္ဌာန်းထားသော ဥပဒေ၊ အမိန့်၊ စည်းကမ်းများကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြရသည်။ လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိပါလျှင် ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဥပဒေ၊ အမိန့်၊ စည်းကမ်းများအရ အရေးယူဆောင်ရွက်ခြင်းကိုခံကြရသည်။