၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့သည် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး၊ လွတ်လပ်ရေးဖခင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်တကွ သခင်မြ၊ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၊ ဦးဘဝင်း၊ မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီးစဝ်စံထွန်း၊ မန်းဘခိုင်၊ ဦးရာဇတ်၊ အတွင်းဝန်ဦးအုန်းမောင်နှင့် သက်တော်စောင့် ကိုထွေးတို့ကို မသမာသူအကြမ်းဖက်သမားတစ်စု၏ လုပ်ကြံမှုကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသောနေ့ဖြစ်သည်။ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ ကျဆုံးခဲ့သည်မှာ (၇၉) နှစ်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သော်လည်း ယနေ့ထက်တိုင် မမေ့နိုင်သေးဘဲ ထာဝစဉ်အောက်မေ့သတိရ လေးစားတန်ဖိုးထားနေဆဲဖြစ်သည်။

“ပြည်ထဲအရေး ပေါက်နဲ့ကျေး’’ ဟု နိုင်ငံရေးကို ရှေးကဆိုကြသည်။ “ကြက်ဥအရောင်၊ တိမ်တောင်သဖွယ်မင်းရေးကျယ်သည်’’ ဟုလည်း ဆိုကြသေးသည်။ သို့ဖြစ်ရာ နိုင်ငံရေးဟူသည် ရောထွေးမှုများ၊ လှည့်ဖြားမှုများ၊ မာယာပရိယာယ်များ၊ နားမလည်နိုင်ဖွယ်များ၊ မိမိတို့ လက်လှမ်းမမီသည့် အရေးအရာများဟူ၍ မြန်မာလူမျိုးအများစုတို့က ယေဘုယျအားဖြင့် နားလည်လက်ခံထားကြခြင်းဖြစ်သည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့်လည်း နိုင်ငံရေး၏ သဘောသဘာဝများက ဤသို့ပင်ဖြစ်နေရာမှားသည်ဟု မဆိုသာ။

ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည့် နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရာတွင် နိုင်ငံသားအားလုံး ပညာရည်မြင့်မားပြီး ကျန်းမာကြံ့ခိုင်ရေးသည် ပဓာနကျသည့်အချက်များဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တစ်မျိုးသားလုံးကျန်းမာကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ကျန်းမာရေးအဆင့်မြှင့်တင်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် မူဝါဒများချမှတ်၍ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင် ပြည်သူလူထုအား တိုက်ရိုက်အကျိုးပြုသည့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများဖြစ်စေရန်နှင့် မြို့ပြနှင့် ကျေးလက်ပါမကျန် ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး လူတိုင်းလက်လှမ်းမီသည့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု (Universal Health Coverage) ပေးနိုင်ရေးကို အလေးထားဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။

မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၄၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုစာရင်းတွင် ပါဝင်လျက်ရှိကြောင်း ကုလသမဂ္ဂအစီရင်ခံစာတစ်ရပ်က အဆိုရှိသည်။ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုဟုဆိုရာတွင် အဓိကအားဖြင့် ကျေးလက်နေပြည်သူများ၏ စီးပွားရေးကို တွက်ချက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြစ်သော ကျေးလက်နေပြည်သူများ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှသာလျှင် နိုင်ငံ၏ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု လျော့ကျနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် စိုက်ပျိုးရေးကိုအခြေခံသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ နိုင်ငံလူဦးရေအများစုသည် ကျေးလက်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့် တောင်သူလယ်သမားများ ဖြစ်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးကိုအခြေခံသည့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ တောင်သူလယ်သမားအများစုသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကတည်းက စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို မိရိုးဖလာဓားမဦးချ ပုံမှန်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မျက်မှောက်ကာလတွင် လူမှုစီးပွားဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုနှင့်အတူ နိုင်ငံတော်၏ အားပေးကူညီမှုဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို ရှေးယခင်ထက် တိုးတက်လုပ်ဆောင်လာနိုင်ကြသည်။

လူနာများအား အနီးကပ်စောင့်ကြည့်ပြုစုရေး၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်၊ သားဖွားနှင့် မွေးဖွားပြီးချိန် မိခင်နှင့် ကလေးများ၏ကျန်းမာရေး၊ ဆရာဝန်မရှိသော ကျေးလက်ဒေသများတွင် အရေးပေါ်ပြုစုကုသရေး၊ ရောဂါကာကွယ်ရေးနှင့် ကျန်းမာရေးအသိပညာပေးရေးစသည်ဖြင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် သူနာပြု၊ သားဖွားတို့၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ အရေးကြီးသည်။ သူနာပြုသိပ္ပံ (နေပြည်တော်) နှင့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် ၁၄ ခုမှ သူနာပြုသိပ္ပံများ စုစုပေါင်း ၁၅ ခုကို ဇူလိုင် ၁၆ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် တစ်ပြိုင်နက်ဖွင့်လှစ်ပေးလိုက်ပြီဖြစ်ရာ နိုင်ငံအတွက် လိုအပ်သည့် သူနာပြုနှင့် သားဖွားကျန်းမာရေး လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို တိုးမြှင့်လေ့ကျင့် မွေးထုတ်ပေးနိုင်တော့မည်ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာအခြေခံသည့် နိုင်ငံဖြစ်သလို ဗြဟ္မစိုရ်တရားထွန်းကားသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမဖြစ်သည့် သင်္ဂဟတရားနှင့်အညီ သူတစ်ပါးအပေါ် ချီးမြှင့်ထောက်ပံ့လေ့ရှိသည်။ သင်္ဂဟတရားထွန်းကားသည့် လောကကြီးသည် ငြိမ်းချမ်းသာယာ၏။ အခြေအနေအားလျော်စွာ သင်္ဂဟတရား ကျင့်သုံးသူတို့သည် စိတ်ချမ်းသာ၏။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဆက်ဆံကြရာတွင် သင်္ဂဟတရားသည် အလွန်အရေးကြီး၏။ သင်္ဂဟတရားလေးပါးဖြစ်သည့် ဒါန-ပေးကမ်းချီးမြှင့်ထောက်ပံ့ခြင်း၊ ပေယျဝဇ္ဇ-ချစ်ဖွယ်စကားဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်း၊ အတ္ထစရိယာ-သူ့အကျိုးပြီးမြောက်အောင်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ သမာနတ္တတာ-ကိုယ်နှင့်ထပ်တူ ချီးမြှင့်ခြင်းတို့သည် လောကမင်္ဂလာတရားများဖြစ်သည်။

​​​​​​​မြန်မာနိုင်ငံသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုအပ်ချက် ကြီးမားသည့်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ့စီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် နေ့စဉ်လူမှုစီးပွားဘဝများအတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသည် မရှိမဖြစ်အရေးပါသည့်အလျောက် ရာနှုန်းပြည့် ဖြည့်ဆည်းနိုင်သည်အထိ နိုင်ငံတော်က နည်းလမ်းပေါင်းစုံဖြင့် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

ယခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် အလွန်အားကောင်းသည့် အယ်လ်နီညိုအဆင့်အထိ ရောက်ရှိလာနိုင်သည်ဟု မိုးလေဝသဌာနများက ခန့်မှန်းထားသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၇ ခုနှစ်တို့သည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်၌ အပူဆုံးနှစ်ဖြစ်လာမည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းထားကြသည်။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်များကြောင့် မိုးခေါင်ရေရှားခြင်း၊ ပူပြင်းခြောက်သွေ့ခြင်း၊ တောမီးလောင်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ စီးပွားရေး စသည့်ကဏ္ဍများ၌ ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများရှိလာနိုင်သည့်အတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတက အဘက်ဘက်မှ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရန် အသိပေးထားသည်။

နိုင်ငံတော်၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစနစ်အတွင်း ဓာတ်အားပျောက်ဆုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိခြင်းကြောင့် ပြည်သူများထံသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပိုမိုဖြန့်ဖြူးပေးမှု မပြုနိုင်သည့်အပြင် နေ့စဉ်ဆုံးရှုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေရသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၊ ဓာတ်အားခွဲရုံတို့မှ ပို့လွှတ်လိုက်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားများသည် နည်းပညာအရလည်းကောင်း၊ ခိုးယူသုံးစွဲမှုများအရလည်းကောင်း ပျောက်ဆုံးနေသည့်အပေါ် လျော့နည်းပပျောက်သွားစေရန် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက အစီအမံများ ချမှတ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။